Breukherstel (operaties voor lies- en navelbreuk)

Een breuk (hernia) is het naar buiten komen van weefsel uit de buikholte (meestal darm of vetweefsel) door een zwakke plek of opening in de spieren en het bindweefsel van de buikwand. Een breuk komt het vaakst voor in de liesstreek (liesbreuk, inguinale hernia) en rond de navel (navelbreuk, umbilicale hernia); ze kan ook ontstaan ter hoogte van het litteken van een eerdere operatie (incisionele hernia, littekenbreuk).

Breukherstel (herniaherstel) is het chirurgisch sluiten van deze opening. Breuken genezen niet vanzelf; met geneesmiddelen of een breukband verdwijnen ze niet blijvend. Na verloop van tijd kunnen ze groter worden en, hoewel zelden, leiden tot situaties die een dringende ingreep vereisen, zoals beknelling van de darm (beklemde breuk). Daarom is de behandeling chirurgisch.

Breukherstel wordt meestal aangeraden in de volgende situaties:

• Een zwelling in de lies of aan de navel, die vooral zichtbaar wordt bij rechtstaan of persen,
• Een zwelling die samen met pijn, een branderig gevoel of een vol gevoel het dagelijkse leven beïnvloedt,
• Een breuk die na verloop van tijd groter wordt,
• Een breukinhoud die het risico loopt bekneld te raken of bekneld is (in dat geval wordt de operatie dringend uitgevoerd).

Bij sommige kleine breuken die geen klachten geven, kan de arts ook opvolging met regelmatige controles voorstellen. Welke aanpak geschikt is, wordt bepaald door de plaats, de grootte en de symptomen van de breuk en de algemene gezondheidstoestand van de persoon samen te beoordelen.

Het hoofddoel van breukherstel is het uitgestulpte weefsel terug in de buikholte te brengen en de zwakke plek in de buikwand te verstevigen. Bij de meeste volwassen patiënten gebeurt deze versteviging met een mesh (kunststofmatje), een synthetisch netmateriaal dat goed door het lichaam wordt verdragen. De mesh versterkt de zwakke zone als een steunlaag en helpt de kans op terugkeer van de breuk (recidief) te verkleinen. De mesh is blijvend; na verloop van tijd groeit hij vast in het lichaamsweefsel.

Er zijn twee basismethoden:

• Open chirurgie: De breuk wordt hersteld via een snede boven de breukzone en indien nodig wordt een mesh geplaatst. Het is een gevestigde en betrouwbare methode; voor sommige breuktypes en patiënten kan ze de eerste keuze zijn.
• Laparoscopische chirurgie (kijkoperatie): Via enkele kleine openingen in de buik worden een camera en speciale instrumenten ingebracht; de breuk wordt van binnenuit hersteld en de mesh van binnenuit geplaatst. Meestal gaat het om kleinere sneetjes en kunnen de meeste patiënten sneller hun dagelijkse leven hervatten.

Beide methoden hebben hun eigen voordelen; welke wordt toegepast, wordt samen met uw arts bepaald op basis van de kenmerken van de breuk, eerdere operaties en uw algemene toestand. De operatie gebeurt meestal onder algemene verdoving; sommige open liesbreukherstellingen kunnen ook onder regionale verdoving (verdoving van het onderlichaam) worden uitgevoerd.

Breukherstel is een vaak uitgevoerde operatie die in het algemeen als veilig wordt beschouwd. Toch houdt ze, zoals elke chirurgische ingreep, bepaalde risico’s in:

• Bloeding, blauwe plekken of vochtophoping (seroom) in het operatiegebied,
• Wondinfectie,
• Tijdelijke of zelden langdurige pijn of een verdoofd gevoel in het operatiegebied,
• Terugkeer van de breuk later (recidief),
• Risico’s in verband met de verdoving,
• Bij een liesbreuk zelden problemen met omliggende bloedvaten, zenuwen of, bij mannen, de zaadleider.

Hoe vaak deze risico’s voorkomen en wat ze voor u betekenen, verschilt naargelang het type breuk, de gekozen methode en uw algemene gezondheidstoestand. Tijdens het gesprek vóór de operatie zal uw arts u de risico’s die voor u gelden uitvoerig uitleggen.

Na breukherstel mag een groot deel van de patiënten dezelfde dag of de dag erna naar huis. Pijn en gevoeligheid in het operatiegebied zijn in de eerste dagen normaal; ze zijn meestal goed onder controle te houden met de pijnstillers die uw arts aanraadt.

Algemene adviezen tijdens de herstelperiode:

• Vroeg beginnen met korte wandelingen bevordert het herstel; vermijd lange tijd onbeweeglijk te blijven.
• Vermijd in de eerste weken zwaar tillen en inspanningen die de druk in de buik verhogen, tenzij uw arts anders zegt.
• Let op voldoende vocht en vezelrijke voeding om verstopping te voorkomen; persen kan de herstelde zone belasten.
• Neem contact op met uw arts bij toenemende roodheid of vochtafscheiding van de wonde, erger wordende pijn of koorts.

Wie zittend werk doet, kan meestal binnen 1 tot 2 weken weer aan het werk; wie werk doet dat lichamelijke kracht vraagt, kan na een langere periode terugkeren, afhankelijk van de beoordeling van de arts. Regelmatig naar de controleonderzoeken komen is belangrijk voor de opvolging van het herstel.