Pankreas Kanseri

Pankreas, karnın üst bölümünde, midenin arkasında yer alan bir organdır. İki temel görevi vardır:

• Besinlerin, özellikle yağ ve proteinlerin sindirilmesine yardımcı olan enzimleri üretmek
• Kan şekerini düzenleyen insülin ve benzeri hormonları üretmek

Pankreas kanseri, pankreastaki hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasıyla oluşur. En sık görülen türü, pankreas kanallarını döşeyen hücrelerden gelişen pankreatik duktal adenokarsinomdur. Bu sayfadaki bilgiler esas olarak bu kanser türüyle ilgilidir.

Pankreasta gelişen nöroendokrin tümörler ise daha farklı özelliklere sahiptir ve tanı ile tedavileri ayrı biçimde planlanır.

Pankreas vücudun derin bir bölgesinde bulunduğu için küçük tümörler elle hissedilemez ve erken dönemde belirti vermeyebilir. Bu nedenle hastalık bazı kişilerde ileri evrede fark edilebilir. Bununla birlikte görüntüleme, cerrahi, kemoterapi ve kişiye özel tedavilerdeki gelişmeler tedavi seçeneklerini artırmaktadır [1–3].

Pankreas kanserinde tedavi mutlaka deneyimli ve çok disiplinli bir ekip tarafından planlanmalıdır. Bu ekipte:

• Pankreas cerrahisi konusunda deneyimli cerrah
• Tıbbi onkolog
• Radyasyon onkoloğu
• Gastroenterolog ve girişimsel endoskopi uzmanı
• Radyolog
• Patolog
• Genetik danışmanı
• Diyetisyen
• Ağrı ve destek tedavisi ekipleri yer alabilir.

Pankreas kanseri hangi belirtileri yapabilir?

Erken dönemde hiç belirti olmayabilir. Belirtiler tümörün pankreastaki yerine, büyüklüğüne ve çevre organlarla ilişkisine göre değişir.

Görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Ciltte ve göz aklarında sararma
• İdrarın koyulaşması
• Dışkının açık veya kil renginde olması
• Yaygın kaşıntı
• Karnın üst bölümünde veya sırtta ağrı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• İştahsızlık ve erken doyma
• Bulantı veya kusma
• Şişkinlik ve hazımsızlık
• Yağlı, parlak, kötü kokulu ve su üzerinde yüzen dışkı
• Yeni başlayan veya kontrolü aniden bozulan şeker hastalığı
• Halsizlik
• Bacakta şişlik veya pıhtı oluşması

Pankreasın baş bölümündeki tümörler safra kanalını daha erken tıkayabildiği için sarılıkla belirti verebilir. Gövde ve kuyruk bölümündeki tümörlerde ağrı ve kilo kaybı daha ön planda olabilir.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına pankreas kanseri anlamına gelmez. Safra taşı, pankreas iltihabı, karaciğer hastalıkları, mide-bağırsak sorunları ve başka birçok durum benzer yakınmalara yol açabilir. Ancak açıklanamayan ve devam eden belirtiler değerlendirilmelidir.

Pankreas kanseri neden oluşur?

Çoğu hastada kesin bir neden belirlenemez. Kanser genellikle yaş, çevresel etkiler, yaşam tarzı ve hücrelerde zaman içinde oluşan genetik değişikliklerin birlikte etkisiyle gelişir.

Riski artırabilecek başlıca etkenler şunlardır:

• Sigara kullanımı
• İleri yaş
• Ailede pankreas kanseri bulunması
• Kalıtsal bazı gen değişiklikleri
• Kronik pankreatit
• Fazla kilo ve obezite
• Uzun süredir devam eden şeker hastalığı
• Bazı pankreas kistleri
• Daha önce geçirilmiş bazı kanserler ve kalıtsal kanser sendromları

Yeni başlayan diyabet bazen pankreas hastalığının bir belirtisi olabilir. Ancak yeni diyabet tanısı alan kişilerin büyük çoğunluğunda pankreas kanseri yoktur. Yaş, kilo kaybı, aile öyküsü ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Pankreas kanseri kalıtsal olabilir mi?

Pankreas kanserlerinin yaklaşık %10 kadarında doğuştan taşınan gen değişikliklerinin veya güçlü aile öyküsünün rolü olabilir [1].

Kalıtsal riskle ilişkili olabilen genler arasında:

• BRCA1 ve BRCA2
• PALB2
• ATM
• CDKN2A
• STK11
• TP53
• Lynch sendromuyla ilişkili MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 bulunabilir.

Güncel NCCN önerilerine göre pankreas kanseri tanısı alan bütün hastalara, ailede kanser öyküsü bulunmasa bile kalıtsal gen değişiklikleri açısından test önerilmelidir [1].

Genetik test sonucu:

• Bazı ilaçların seçiminde,
• Hastanın diğer kanser risklerinin belirlenmesinde,
• Aile bireylerinin risk değerlendirmesinde yararlı olabilir.

Pankreas kanseri tanısı tek bir kan testine dayanmaz. Tanı ve tedavi planı; görüntüleme, biyopsi, kan testleri ve hastanın genel durumunun birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulur.

Pankreas protokollü BT nedir?

Pankreas kanseri şüphesinde temel görüntüleme yöntemlerinden biri, özel zamanlamayla kontrast madde kullanılarak çekilen pankreas protokollü bilgisayarlı tomografidir.

Bu inceleme:

• Tümörün pankreastaki yerini ve büyüklüğünü,
• Yakındaki atardamar ve toplardamarlarla ilişkisini,
• Lenf düğümlerini,
• Karaciğer ve diğer organlara yayılımı,
• Ameliyatla çıkarılabilir olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur [1,2].

Standart bir karın tomografisi pankreas tümörünü ve damar ilişkisini her zaman yeterince gösteremeyebilir. Bu nedenle görüntülemenin pankreas protokolüne uygun olması önemlidir.

MR ve MRCP ne zaman kullanılır?

Pankreas protokollü MR, özellikle:

• BT’de net görülemeyen küçük lezyonlarda,
• Karaciğerde şüpheli alanlarda,
• İyotlu kontrast madde kullanılamayan hastalarda,
• Pankreas ve safra kanallarının ayrıntılı incelenmesinde kullanılabilir.

MRCP, safra ve pankreas kanallarını ayrıntılı gösteren özel bir MR incelemesidir.

Endoskopik ultrason ve biyopsi nasıl yapılır?

Endoskopik ultrasonografide, ucunda ultrason cihazı bulunan ince bir endoskop ağızdan ilerletilerek mide ve onikiparmak bağırsağına ulaştırılır. Pankreas yakından görüntülenir ve gerektiğinde ince bir iğneyle doku örneği alınır.

Bu işlem:

• Küçük tümörlerin değerlendirilmesinde,
• Tanının biyopsiyle doğrulanmasında,
• Moleküler incelemeler için doku alınmasında kullanılabilir.

Ameliyat öncesi kemoterapi, radyoterapi veya doğrudan ilaç tedavisi planlanıyorsa tanının biyopsiyle doğrulanması gerekir.

Görüntülemede açıkça ameliyat edilebilir görünen ve doğrudan ameliyat planlanan bazı hastalarda ameliyat öncesi biyopsi her zaman zorunlu olmayabilir. Bu karar multidisipliner kurul tarafından verilmelidir [1,2].

ERCP nedir?

ERCP, ağızdan ilerletilen endoskopla safra kanalına ulaşılan girişimsel bir işlemdir. Pankreas kanserinin ilk tanısında rutin görüntüleme yöntemi değildir.

Tümör safra kanalını tıkamışsa ERCP ile kanal açılabilir ve stent adı verilen küçük bir tüp yerleştirilebilir.

Stent özellikle:

• Safra yolu enfeksiyonu varsa,
• Sarılık çok belirginse,
• Şiddetli kaşıntı gibi yakınmalar varsa,
• Ameliyata kadar beklemek gerekiyorsa,
• Ameliyat öncesi kemoterapi planlanıyorsa gerekebilir.

Hemen ameliyat edilebilecek her sarılıklı hastaya rutin olarak stent takılması şart değildir. Gereksiz stent işlemi enfeksiyon ve başka komplikasyonlara yol açabilir.

CA 19-9 testi nedir?

CA 19-9 pankreas kanserinde yükselebilen bir kan değeridir. Ancak:

• Erken pankreas kanserinde normal olabilir.
• Safra yolu tıkanıklığında kanser olmadan yükselebilir.
• Bazı kişiler genetik olarak CA 19-9 üretemez.
• Tek başına kanser tanısı koydurmaz.
• Sağlıklı kişilerde tarama testi olarak kullanılmaz.

CA 19-9; tanı konulduktan sonra hastalığın seyri, tedaviye yanıt ve takip hakkında yardımcı bilgi sağlayabilir. Sarılık varsa değer, safra yolu açıldıktan sonra daha doğru yorumlanabilir [1,2].

Evreleme nasıl yapılır?

Pankreas kanseri klasik olarak evre I–IV şeklinde sınıflandırılabilir. Ancak tedavi planlanırken cerrahi açıdan şu gruplar daha kullanışlıdır:

• Ameliyat edilebilir: Tümörün güvenli cerrahi sınırlarla çıkarılması mümkün görünür.
• Sınırda ameliyat edilebilir: Tümör bazı önemli damarlara sınırlı ölçüde temas eder; önce tedavi verilmesi gerekebilir.
• Lokal ileri: Tümör uzak organlara yayılmamıştır ancak önemli damarlarla ilişkisi nedeniyle başlangıçta çıkarılamaz.
• Metastatik: Hastalık karaciğer, akciğer veya karın zarı gibi uzak bölgelere yayılmıştır.

Ameliyat edilebilirlik kararı yalnızca radyoloji raporundaki tek bir ifadeye göre verilmemelidir. Görüntüler, pankreas cerrahı ve deneyimli radyoloğun da yer aldığı multidisipliner kurulda değerlendirilmelidir [1,2].

Laparoskopik evreleme gerekir mi?

Görüntülemede uzak yayılım görülmese bile bazı yüksek riskli hastalarda karın içinde küçük yayılım odakları bulunabilir. Seçilmiş hastalarda büyük ameliyata başlamadan önce laparoskopiyle karın içi değerlendirme ve örnekleme yapılabilir.

Pankreas kanserinde tedavi; hastalığın yaygınlığına, tümörün damarlarla ilişkisine, hastanın genel sağlık durumuna ve genetik özelliklere göre belirlenir.

Başlıca tedaviler:

• Cerrahi
• Kemoterapi
• Seçilmiş hastalarda radyoterapi
• Hedefe yönelik tedavi
• İmmünoterapi
• Belirtileri azaltan destek tedavileridir.

Ameliyat edilebilir pankreas kanseri nasıl tedavi edilir?

Uzak yayılımı bulunmayan ve güvenli biçimde çıkarılabilir görünen tümörlerde cerrahi, kalıcı iyileşme olasılığı sağlayan temel tedavidir.

Ancak pankreas kanseri vücuda erken dönemde mikroskobik hücreler gönderebildiği için cerrahi çoğunlukla tek başına yeterli değildir. Hastaların büyük bölümünde ameliyattan önce veya sonra kemoterapi gerekir [1,2].

Tedavi sıralaması şu şekillerde olabilir:

• Önce ameliyat, ardından kemoterapi
• Önce kemoterapi, ardından uygun hastada ameliyat
• Bazı durumlarda kemoterapiye ek radyoterapi

Hangi sıranın uygun olduğu tümörün özelliklerine ve hastanın durumuna göre belirlenir.

Sınırda ameliyat edilebilir hastalık nasıl tedavi edilir?

Tümör önemli damarlarla sınırlı ölçüde ilişkiliyse ameliyata doğrudan başlanması geride tümör dokusu kalma riskini artırabilir.

Bu nedenle sınırda ameliyat edilebilir hastalıkta çoğunlukla önce kemoterapi uygulanır. Seçilmiş hastalarda radyoterapi de eklenebilir.

Ameliyat öncesi tedavinin amaçları:

• Vücutta görüntülenemeyen kanser hücrelerini erken dönemde tedavi etmek,
• Tümörün davranışını görmek,
• Tümörü ve damar ilişkisini azaltmak,
• Tam ve güvenli çıkarılma olasılığını artırmak,
• Hızla ilerleyen hastalarda yarar sağlamayacak büyük bir ameliyattan kaçınmaktır.

Tedavi sonrasında görüntüleme, CA 19-9 ve genel durum yeniden değerlendirilerek ameliyat kararı verilir [1,2].

Whipple ameliyatı nedir?

Pankreasın baş kısmındaki tümörlerde en sık uygulanan ameliyat pankreatikoduodenektomi, diğer adıyla Whipple ameliyatıdır.

Bu ameliyatta çoğunlukla:

• Pankreasın baş bölümü
• Onikiparmak bağırsağı
• Safra kanalının bir bölümü
• Safra kesesi
• Çevredeki lenf düğümleri çıkarılır. Bazı tekniklerde midenin küçük bir bölümü de alınabilir.

Daha sonra pankreas, safra yolu ve mide ya da ince bağırsak arasında yeni bağlantılar oluşturularak sindirim sisteminin devamlılığı sağlanır.

Whipple ameliyatı kapsamlı bir cerrahidir. Pankreas cerrahisinin düzenli uygulandığı, deneyimli ekip ve yoğun bakım desteği bulunan merkezlerde yapılması önerilir [1,2].

Distal pankreatektomi nedir?

Pankreasın gövde veya kuyruk bölümündeki tümörlerde pankreasın sol tarafı çıkarılır. Bu işleme distal pankreatektomidenir.

Kanser ameliyatında dalak çoğunlukla pankreasla birlikte çıkarılır. Dalak alınacaksa bazı enfeksiyonlara karşı koruyucu aşıların uygun zamanda yapılması gerekir.

Uygun seçilmiş hastalarda distal pankreatektomi laparoskopik, yani küçük kesilerle yapılabilir. Yöntem seçiminde kanserin güvenli sınırlarla çıkarılması önceliklidir.

Total pankreatektomi nedir?

Tümörün pankreasın geniş bir bölümünü etkilediği çok seçilmiş hastalarda pankreasın tamamı çıkarılabilir.

Pankreasın tamamı alındığında:

• Vücut artık kendi insülinini üretemez.
• Ömür boyu insülin kullanılması gerekir.
• Sindirim enzimi üretilemez.
• Her öğün ve ara öğünde pankreas enzimi kullanılması gerekir.

Total pankreatektomi her hasta için gerekli veya uygun değildir.

Ameliyat sırasında damar çıkarılması gerekebilir mi?

Tümörün bazı toplardamarlarla sınırlı ilişkisi varsa, deneyimli merkezlerde damarın bir bölümü çıkarılarak yeniden onarılabilir.

Ana atardamarların geniş tutulumu ise ameliyat kararını daha güç hâle getirir. Çok seçilmiş durumlar dışında önce sistemik tedavi uygulanır. Karar yüksek deneyimli multidisipliner ekip tarafından verilmelidir.

Ameliyat sonrası kemoterapi gerekir mi?

Genel durumu uygun olan hastaların çoğunda ameliyat sonrasında yaklaşık altı aylık kemoterapi önerilir.

Ameliyat öncesinde kemoterapi alınmışsa ameliyat sonrası tedavinin türü ve süresi, daha önce verilen tedavi ve patoloji sonucuna göre düzenlenir.

Genel durumu iyi ve yoğun tedaviyi kaldırabilecek hastalarda modifiye FOLFIRINOX, ameliyat sonrası etkili seçeneklerden biridir. Yaş, ek hastalıklar veya yan etki riski nedeniyle bu tedavinin uygun olmadığı kişilerde daha farklı kemoterapi programları kullanılabilir [2,4].

Lokal ileri pankreas kanseri nasıl tedavi edilir?

Uzak organ yayılımı bulunmayan ancak önemli damar ilişkisi nedeniyle başlangıçta ameliyat edilemeyen hastalık “lokal ileri” olarak tanımlanır.

Tedavide çoğunlukla önce kemoterapi uygulanır. Hastanın durumuna göre radyoterapi veya stereotaktik radyoterapi değerlendirilebilir.

Tedavinin amaçları:

• Hastalığı kontrol altında tutmak,
• Tümörün büyümesini yavaşlatmak,
• Ağrı gibi belirtileri azaltmak,
• Seçilmiş hastalarda ameliyat olanağı oluşturmak şeklindedir.

Tedaviye iyi yanıt veren bazı hastalar deneyimli merkezlerde yeniden değerlendirilerek ameliyat edilebilir hâle gelebilir. Başlangıçta “ameliyat edilemez” denilmiş olması, tedavi sonrasında hiçbir zaman yeniden değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.

Metastatik pankreas kanseri nasıl tedavi edilir?

Hastalık uzak organlara yayılmışsa tedavinin temelini bütün vücudu etkileyen sistemik ilaçlar oluşturur. Bu aşamada pankreastaki tümörün çıkarılması genellikle hastalığı iyileştirmez ve standart yaklaşım değildir.

Genel durumu iyi hastalarda kullanılabilecek kombinasyonlardan bazıları:

• FOLFIRINOX veya modifiye FOLFIRINOX
• NALIRIFOX
• Gemsitabin ile nab-paklitaksel şeklindedir.

Hangi tedavinin seçileceği:

• Hastanın genel performansına,
• Yaşına ve ek hastalıklarına,
• Karaciğer ve böbrek işlevlerine,
• Sarılık bulunup bulunmamasına,
• Önceden alınan tedavilere,
• Tümörün genetik özelliklerine,
• Hastanın tercihine göre belirlenir.

ESMO’nun 2025 güncellemesi, metastatik pankreas kanserinde NALIRIFOX dâhil güncel birinci ve ikinci basamak seçenekleri yeniden düzenlemiştir [3].

Daha düşük yoğunluklu tedaviye ihtiyaç duyan hastalarda tek ilaç veya daha hafif kombinasyonlar kullanılabilir. Bazı hastalarda tedavinin yan etkisi beklenen yarardan fazla olabilir; bu durumda yaşam kalitesine odaklanan destek tedavisi ön plana çıkar.

Genetik ve moleküler testler tedaviyi değiştirir mi?

Evet. Kalıtsal gen testi bütün pankreas kanseri hastalarında önerilmektedir. İleri veya metastatik hastalıkta tümör dokusunun moleküler özelliklerinin araştırılması da tedavi seçimini değiştirebilir [1].

Araştırılabilecek özellikler arasında:

• BRCA1, BRCA2 ve PALB2 değişiklikleri
• MSI-H veya dMMR
• NTRK füzyonu
• BRAF değişiklikleri
• HER2 artışı
• KRAS’ın belirli alt türleri
• NRG1 ve RET gibi seyrek değişiklikler bulunabilir.

Bu değişikliklerin her biri nadirdir. Ancak saptandığında bazı hastalar için platin içeren kemoterapi, PARP inhibitörü, immünoterapi veya hedefe yönelik ilaç seçenekleri doğabilir.

Her hedefe yönelik ilaç her ülkede aynı endikasyonla ruhsatlı veya geri ödeme kapsamında olmayabilir. Klinik araştırmalara katılım da uygun hastalarda değerlendirilmelidir.

Radyoterapinin yeri nedir?

Radyoterapi her pankreas kanseri hastasında gerekli değildir. Şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Sınırda ameliyat edilebilir hastalıkta kemoterapi sonrasında
• Lokal ileri hastalıkta bölgesel kontrol amacıyla
• Ağrı veya kanama gibi belirtilerin azaltılmasında
• Cerrahi sınır ve tekrarlama riski nedeniyle seçilmiş hastalarda

Karar tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu ve cerrahın birlikte değerlendirmesiyle verilmelidir.

Destek Tedavileri

Destek tedavisi yalnızca hastalığın son döneminde uygulanan bir yaklaşım değildir. Tanıdan itibaren kemoterapi ve cerrahiyle birlikte kullanılabilir.

Amaç:

• Ağrıyı azaltmak,
• Beslenmeyi korumak,
• Sarılığı gidermek,
• Bulantı ve kusmayı kontrol etmek,
• Sindirimi düzeltmek,
• Uyku, kaygı ve günlük yaşam sorunlarına destek olmaktır.

Sarılık nasıl tedavi edilir?

Safra kanalı tümör tarafından tıkanmışsa ERCP ile metal veya plastik stent yerleştirilebilir. ERCP mümkün değilse farklı endoskopik, radyolojik (PTK) veya cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Ağrı nasıl kontrol edilir?

Ağrı tedavisinde:

• Uygun ağrı kesici ilaçlar
• Çölyak pleksus bloğu veya nörolizi
• Kemoterapi
• Radyoterapi
• Psikolojik ve destekleyici tedaviler kullanılabilir.

Ağrı kesici ihtiyacının artması utanılacak veya saklanacak bir durum değildir. Erken ağrı kontrolü beslenmeyi, hareketi ve yaşam kalitesini iyileştirir.

Pankreas enzimi neden kullanılır?

Pankreas kanseri veya ameliyat sonrasında sindirim enzimi üretimi azalabilir. Buna pankreasın dış salgı yetersizliği denir.

Belirtileri:

• Yağlı ve kötü kokulu dışkı
• Dışkının su üzerinde yüzmesi
• Şişkinlik ve gaz
• İshal
• Kilo kaybı
• Yağda çözünen vitaminlerde eksiklik olabilir.

Pankreas enzimi kapsülleri ana ve ara öğünlerle birlikte alınır. Enzimlerin öğünün başında ve yemek boyunca uygun dozda kullanılması önemlidir. Doz, yenilen öğünün yağ içeriğine ve belirtilere göre ayarlanabilir.

Enzim desteği kilo kaybını azaltabilir, besin emilimini ve yaşam kalitesini iyileştirebilir.

Şeker hastalığı gelişebilir mi?

Pankreas kanseri ve pankreas ameliyatları insülin üretimini azaltabilir. Bazı hastalarda yeni diyabet gelişebilir veya mevcut diyabetin kontrolü zorlaşabilir.

Kan şekeri düzenli izlenir. Gerekirse ağızdan ilaç veya insülin tedavisi başlanır. Pankreasın tamamı alınmışsa ömür boyu insülin gerekir.

Ameliyat sonrası hastanede ne kadar kalınır?

Hastanede kalış süresi ameliyatın türüne, hastanın genel durumuna ve komplikasyon gelişip gelişmemesine göre değişir. Whipple ameliyatından sonra çoğunlukla bir haftadan daha uzun hastane yatışı gerekebilir. Bazı hastalarda bu süre daha kısa veya daha uzun olabilir.

Ameliyat sonrasında erken yürüyüş, uygun ağrı kontrolü ve kademeli beslenme uygulanır.

Ameliyatın olası sorunları nelerdir?

Pankreas ameliyatlarından sonra görülebilecek başlıca sorunlar:

• Pankreas bağlantısından sıvı kaçağı
• Midenin geç boşalması
• Kanama
• Enfeksiyon
• Safra kaçağı
• Beslenme güçlüğü
• Pankreas enzimi yetersizliği
• Kan şekeri bozukluğu
• Damar içinde pıhtı oluşumu şeklindedir.

Bu komplikasyonların riski ameliyatın türüne ve hastanın sağlık durumuna göre değişir. Pankreas cerrahisinin düzenli uygulandığı merkezlerde değerlendirme ve tedavi edilmesi önemlidir.

Beslenme nasıl düzenlenir?

Pankreas kanserinde istemsiz kilo ve kas kaybı sık görülebilir. Tedavi öncesinden itibaren beslenme desteği önemlidir.

Genel öneriler:

• Az ve sık öğünlerle beslenmek
• Her öğünde protein içeren gıdalara yer vermek
• Kilo kaybı varsa gereksiz diyet kısıtlamalarından kaçınmak
• Pankreas enzimlerini önerildiği biçimde kullanmak
• Bulantı, ishal ve ağız yarası gibi sorunları erken bildirmek
• Diyetisyen desteği almak
• Tolere edildiği ölçüde fiziksel hareketi sürdürmek şeklindedir.

Pankreas kanseri olan herkesin yağsız beslenmesi gerekmez. Pankreas enzimi uygun dozda kullanılıyorsa enerji ihtiyacını karşılamak için sağlıklı yağlar beslenmede yer alabilir. Kişisel beslenme planı diyetisyen ve tedavi ekibi tarafından hazırlanmalıdır.

Takip nasıl yapılır?

Tedavi sonrasındaki takip planı hastalığın evresine ve uygulanan tedaviye göre kişiselleştirilir.

Takipte:

• Muayene ve yakınmaların değerlendirilmesi
• Kilo ve beslenme durumunun izlenmesi
• Kan testleri
• Uygun hastalarda CA 19-9
• Pankreas protokollü BT veya MR
• Tedavi yan etkilerinin değerlendirilmesi
• Pankreas enzimi ve diyabet tedavisinin düzenlenmesi yer alabilir.

Takip yalnızca hastalığın tekrarlamasını araştırmak için değil; beslenme, ağrı, kan şekeri ve yaşam kalitesi sorunlarını erken belirlemek için de yapılır.

1. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Guidelines for Patients: Pancreatic Cancer. 2025. Hasta kılavuzuna erişim
2. Conroy T, Pfeiffer P, Vilgrain V, et al. Pancreatic Cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for Diagnosis, Treatment and Follow-up. Annals of Oncology. 2023;34(11):987–1002. doi:10.1016/j.annonc.2023.08.009. PubMed kaydı
3. Conroy T, Ducreux M; ESMO Guidelines Committee. ESMO Clinical Practice Guideline Express Update on the Management of Metastatic Pancreatic Cancer. ESMO Open. 2025;10:104528. doi:10.1016/j.esmoop.2025.104528. Yayına erişim
4. Conroy T, Hammel P, Hebbar M, et al. FOLFIRINOX or Gemcitabine as Adjuvant Therapy for Pancreatic Cancer. New England Journal of Medicine. 2018;379(25):2395–2406. doi:10.1056/NEJMoa1809775. Yayına erişim
5. Wainberg ZA, Melisi D, Macarulla T, et al. NALIRIFOX Versus nab-Paclitaxel and Gemcitabine in Treatment-Naive Patients With Metastatic Pancreatic Ductal Adenocarcinoma: The NAPOLI 3 Trial. The Lancet. 2023;402(10409):1272–1281. doi:10.1016/S0140-6736(23)01366-1. PubMed kaydı