Gastric bypass

De gastric bypass (maagbypass) is een van de methoden die het langst worden toegepast in de obesitaschirurgie. De meest gebruikte vorm heet “Roux-en-Y-gastric bypass”. Bij de operatie wordt uit het bovenste deel van de maag een kleine maagzak (pouch) gevormd (een nieuw maaggedeelte van ongeveer de grootte van een ei), en deze zak wordt verbonden met een verder gelegen deel van de dunne darm.

Zo werkt de operatie op twee manieren: dankzij de kleine maagzak voelt men zich verzadigd met minder voedsel, en omdat een deel van de dunne darm wordt overgeslagen, wordt een deel van de opgenomen voedingsstoffen minder goed opgenomen. Daarnaast treden na de operatie veranderingen op in bepaalde darmhormonen die te maken hebben met de eetlust en de regeling van de bloedsuiker.

Het belangrijkste verschil met de buismaagoperatie (sleeve-gastrectomie) is het volgende: bij de buismaag wordt alleen een deel van de maag verwijderd om het volume te verkleinen; bij de gastric bypass wordt de maag niet verwijderd, maar wordt een kleine zak gevormd en wordt de weg door de darm opnieuw ingericht. Welke methode geschikt is, wordt samen beslist op basis van de gezondheidstoestand van de persoon, bijkomende aandoeningen en de resultaten van de chirurgische beoordeling.

De gastric bypass is een optie die wordt overwogen bij patiënten met obesitas bij wie dieet, beweging en behandeling met geneesmiddelen alleen onvoldoende resultaat geven. De algemeen aanvaarde criteria zijn:

• Personen met een body-mass-index (BMI) van 40 of hoger,
• Personen met een BMI van 35 of hoger die een bijkomende aandoening hebben die met obesitas samenhangt, zoals diabetes type 2 (suikerziekte), hypertensie (hoge bloeddruk) of slaapapneu.

Vooral bij patiënten met diabetes type 2 of met uitgesproken refluxklachten kan de gastric bypass op de eerste plaats worden overwogen. De beslissing tot een operatie wordt niet na één onderzoek genomen; ze wordt samen genomen aan het einde van een veelzijdig voorbereidingstraject met een beoordeling door endocrinologie, psychiatrie/psychologie, voeding en anesthesie. Het is belangrijk dat u de voor u geschikte methode in overleg met uw arts bepaalt.

De operatie gebeurt onder algemene verdoving en wordt vandaag meestal laparoscopisch uitgevoerd (via een kijkoperatie, met kleine sneetjes). Via enkele kleine openingen in de buik worden een camera en chirurgische instrumenten opgeschoven.

• Uit het bovenste deel van de maag wordt een kleine maagzak gevormd.
• De dunne darm wordt op een bepaald punt doorgenomen en het onderste uiteinde wordt met deze nieuwe zak verbonden.
• Zo gaat het voedsel naar de dunne darm zonder langs het grootste deel van de maag en de twaalfvingerige darm (duodenum) te passeren.

De operatie duurt meestal enkele uren. Omdat de sneetjes bij een kijkoperatie klein zijn, is de pijn meestal geringer en verloopt de terugkeer naar het dagelijkse leven relatief sneller. Zelden kan het om technische redenen nodig zijn over te schakelen op een open operatie.

Zoals bij elke operatie zijn er ook bij een gastric bypass bepaalde risico’s. Sommige ervan kunnen in de vroege periode optreden, andere pas maanden of jaren later:

• Bloeding, wondinfectie en problemen in verband met de verdoving,
• Lekkage ter hoogte van de naadlijnen (lekken bij de verbindingen),
• Vorming van een bloedstolsel in de diepe aders van de benen en verplaatsing van het stolsel naar de longen (embolie),
• Dumpingsyndroom: klachten zoals hartkloppingen, zweten, lusteloosheid en diarree, vooral na suikerrijk voedsel,
• Een zweer of vernauwing ter hoogte van de verbinding,
• Inwendige breuk (beknelling van de darmen in de buikholte) en de daarmee samenhangende buikpijn,
• Op lange termijn tekorten aan vitamines en mineralen (ijzer, B12, vitamine D, calcium, foliumzuur).

Omdat de verminderde opname deel uitmaakt van de werking van deze operatie, is het risico op vitamine- en mineralentekorten meestal duidelijker dan bij de buismaag. Daarom moeten regelmatige bloedonderzoeken en het consequent innemen van de aanbevolen supplementen worden beschouwd als een onlosmakelijk onderdeel van de operatie. Bij klachten zoals hevige buikpijn, koorts, braken of kortademigheid moet u zonder tijd te verliezen contact opnemen met uw arts.

Het ziekenhuisverblijf duurt meestal enkele dagen; deze duur kan verschillen naargelang de algemene toestand van de persoon. Vroeg na de operatie beginnen met wandelen is belangrijk om het risico op bloedstolsels te verkleinen.

De voeding wordt stapsgewijs opgebouwd onder begeleiding van een diëtist:

• In de eerste dagen heldere vloeistoffen,
• Daarna dikkere vloeistoffen en gepureerde voeding,
• Binnen enkele weken zachte voeding en geleidelijk de overgang naar normale voeding.

Kleine porties, langzaam eten en goed kauwen, en vloeistoffen op andere momenten dan de maaltijden innemen, behoren tot de basisregels van deze periode. Wie zittend werk doet, kan meestal binnen enkele weken weer aan het werk; bij werk waarbij zwaar getild moet worden, kan deze periode langer zijn.

De opvolging is levenslang. In het eerste jaar vaker en daarna met regelmatige tussenpozen worden controleonderzoeken en bloedonderzoeken uitgevoerd. Het opvolgen van de vitamine- en mineralenwaarden en het blijvend innemen van de supplementen die uw arts aanraadt, zijn van groot belang om bloedarmoede, botontkalking en problemen met het zenuwstelsel te voorkomen.