Laparoscopische adrenalectomie

De bijnieren (adrenale klieren) zijn organen van enkele centimeters groot die boven op beide nieren liggen. Ze maken hormonen aan zoals cortisol, aldosteron en adrenaline, die de bloeddruk, de bloedsuiker en de reactie van het lichaam op stress regelen.

Een laparoscopische adrenalectomie is het verwijderen van een van deze klieren (zelden van beide) via enkele kleine sneetjes in de buik, met behulp van een camera. In de volksmond staat deze ingreep bekend als “kijkoperatie”. Omdat er geen grote snede wordt gemaakt, geeft ze in vergelijking met een open operatie meestal minder pijn, een korter ziekenhuisverblijf en een sneller herstel.

Niet elk gezwel in de bijnier vereist een operatie; veel kleine gezwellen die geen hormonen produceren, worden alleen opgevolgd. Een operatie wordt meestal overwogen in de volgende situaties:

• Gezwellen die hormonen produceren (hormonaal actieve gezwellen): Gezwellen die te veel cortisol aanmaken (syndroom van Cushing), gezwellen die te veel aldosteron aanmaken (syndroom van Conn; kan leiden tot hoge bloeddruk en een laag kaliumgehalte) en het feochromocytoom, dat adrenaline afscheidt.
• Gezwellen boven een bepaalde grootte of gezwellen die tijdens de opvolging groeien
• Gezwellen die bij beeldvorming verdacht zijn voor kwaadaardigheid (kanker): In dat geval kan, afhankelijk van de kenmerken van het gezwel, de voorkeur worden gegeven aan een open methode in plaats van een kijkoperatie.

Bij hormonaal actieve gezwellen worden de beslissing tot een operatie en de voorbereiding samen met de afdeling endocrinologie (hormoonziekten) genomen en uitgevoerd. Vooral bij een feochromocytoom is een voorbereiding met geneesmiddelen die de bloeddruk regelen vóór de operatie belangrijk voor de veiligheid van de ingreep. Ook bij het syndroom van Cushing of Conn worden de hormoonwaarden, de bloeddruk en het kaliumgehalte vóór de operatie geregeld. Voor de details van deze voorbereiding kunt u uw arts raadplegen.

De operatie gebeurt onder algemene verdoving (u slaapt volledig). In de buik worden meestal 3 tot 4 sneetjes van ongeveer 0,5 tot 1 centimeter gemaakt. De buikholte wordt met koolstofdioxidegas opgeblazen om werkruimte te creëren.

Via een van de sneetjes wordt een dunne buis met een camera, een laparoscoop, ingebracht en via de andere de chirurgische instrumenten. De bijnier wordt voorzichtig losgemaakt van de omliggende weefsels en bloedvaten en wordt in een beschermend zakje naar buiten gebracht, waarbij een van de sneetjes licht wordt vergroot. De operatie duurt meestal 1 tot 3 uur.

Afhankelijk van de ligging van het gezwel kan worden gekozen voor een benadering langs de voorkant van de buik (transperitoneaal) of langs de rug- en zijkant (retroperitoneaal). Zelden kan het tijdens de operatie nodig zijn over te schakelen op een open methode, bijvoorbeeld door een bloeding of een slecht zicht; dit is geen mislukking, maar een beslissing met het oog op de veiligheid.

Zoals bij elke operatie zijn er ook bij een laparoscopische adrenalectomie bepaalde risico’s. Deze kunnen verschillen van patiënt tot patiënt en naargelang het type en de grootte van het gezwel:

• Bloeding en de noodzaak van een bloedtransfusie (bloed toedienen)
• Infectie van de wonde of in de buikholte
• Letsel aan naburige organen (milt, lever, alvleesklier, nier en grote bloedvaten)
• Overschakelen op een open methode tijdens de operatie
• Hormoonschommelingen: vooral bij een feochromocytoom kunnen tijdens de operatie schommelingen van de bloeddruk optreden
• Risico’s in verband met de verdoving en de vorming van bloedstolsels in de aders van de benen (trombose)

Bij gezwellen die cortisol afscheiden, kan de hormoonproductie van de overblijvende klier een tijdlang onvoldoende zijn; in deze periode kan tijdelijk cortisol moeten worden toegediend. Deze opvolging wordt samen met de endocrinologie gepland. Het is belangrijk dat u met uw arts spreekt voor een risicobeoordeling die specifiek voor u geldt.

Patiënten komen meestal enkele uren na de operatie uit bed en beginnen dezelfde dag of de dag erna weer via de mond te eten. Het ziekenhuisverblijf duurt meestal 1 tot 3 dagen; bij hormonaal actieve gezwellen kan deze periode langer zijn, afhankelijk van de nood aan bewaking.

Na het ontslag kunnen lichte pijn, gevoeligheid ter hoogte van de sneetjes en gaspijn die naar de schouders uitstraalt enkele dagen aanhouden. Omdat de sneetjes klein zijn, vervagen de littekens na verloop van tijd duidelijk.

Het verwijderde weefsel wordt voor pathologisch onderzoek opgestuurd; het resultaat is meestal binnen 1 tot 2 weken bekend en het opvolgingsplan wordt daarop afgestemd. Bij patiënten die wegens een hormonaal actief gezwel werden geopereerd, worden de bloeddruk, de bloedsuiker en de hormoonwaarden met regelmatige tussenpozen door de endocrinologie gecontroleerd. Neem zonder tijd te verliezen contact op met uw arts bij koorts, toenemende buikpijn, roodheid of vochtafscheiding ter hoogte van de sneetjes of uitgesproken lusteloosheid.